Z radością informujemy, że tegoroczną Nagrodę Rektora UJ Laur Jagielloński w dziedzinie nauk humanistycznych oraz nauk społecznych przyznano prof. Grzegorzowi Przebindzie z Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej. Nagroda Laur Jagielloński przyznawana jest raz w roku z okazji Święta Uniwersytetu i wręczana podczas inauguracji nowego roku akademickiego.
Prof. dr hab. Grzegorz Przebinda jest wybitnym rusycystą, historykiem idei, tłumaczem i eseistą, od ponad czterech dekad związanym z Uniwersytetem Jagiellońskim i Instytutem Filologii Wschodniosłowiańskiej, którym kierował łącznie przez 10 lat. Należy do najwybitniejszych polskich badaczy kultury rosyjskiej oraz relacji intelektualnych Rosji z Polską i Europą. W latach 2021–2025 opublikował 4 obszerne monografie książkowe, 18 artykułów naukowych i rozdziałów w monografiach oraz ponad 30 tekstów publicystycznych. Prof. Przebinda prowadzi intensywną działalność popularyzatorską i publicystyczną. Publikuje regularnie w „Gazecie Wyborczej”, „Rzeczpospolitej” oraz innych pismach opiniotwórczych, konsekwentnie odkłamując rosyjską propagandę, analizując kulturowe mechanizmy imperializmu i wyjaśniając ideowe zaplecze wojny przeciw Ukrainie. Jego publicystyka i wystąpienia medialne stanowią istotne intelektualne wsparcie dla ukraińskiego oporu oraz europejskiej debaty o bezpieczeństwie i odpowiedzialności kultury. Tym bardziej że wiele pisze o licznych ukraińskich ofiarach tej wojny, takich jak między innymi dziennikarka Wiktoria Roszczyna, pisarz Wołodymyr Wakułenko czy Wiktoria Amelina, którą znał osobiście jeszcze ze wspólnej krakowskiej debaty o Miłoszu w lipcu pierwszego roku wojny.
Konsekwentnie przywraca pamięć o znanych mu niegdyś postaciach rosyjskiej emigracji, współpracujących w latach 70.–80. z paryską „Kulturą”, takich jak Natalia Gorbaniewska, Władimir Maksimow, Andriej Siniawski czy Irina Iłowajska-Alberti. Dziś szczególne miejsce w jego działalności zajmuje solidarność oraz rozmowy z rosyjskimi emigrantami antywojennymi – z takimi zaangażowanymi w walkę o wolność osobami jak Dmitrij Bykow, Ludmiła Ulicka, Wiktor Szenderowicz, Boris Akunin czy Wiktor Jerofiejew. Apelował w obronie zamęczonego później w putinowskim łagrze Aleksieja Nawalnego oraz młodego muzyka Pawła Kusznira, zamordowanego w więzieniu w Birobidżanie. Wstawiał się także za więzionymi wówczas w putinowskiej Rosji Władimirem Kara-Murzą i Ilją Jaszynem, a dziś nadal przypomina o męczennikach za drutem kolczastym – Aleksandrze Skobowie, Aleksieju Gorinowie i Artiomie Kamardinie. W swojej publicystyce i debatach międzynarodowych wyraźnie oddziela rosyjską kulturę i myśl krytyczną od państwowej polityki zbrodni.
Profesor Przebinda łączy rzetelną filologię z humanistyką zaangażowaną, a jego aktywność naukowa, organizacyjna i medialna czyni go jednym z najważniejszych polskich interpretatorów Rosji w czasie wojny. Jego dorobek doskonale realizuje ideę Lauru Jagiellońskiego jako nagrody dla uczonego, który łączy najwyższy poziom badań z odpowiedzialnością intelektualną i obywatelską.
