W obliczu aplikacji opartych na sztucznej inteligencji, niezwykle szybko generujących każdą ilość materiałów dydaktycznych, nauczyciele akademiccy mogą mieć poczucie, że stają się zbędni.  

Nic bardziej mylnego! 

Pamiętajmy o kilku faktach, oczywistych, ale może wartych przypomnienia w chwilach zwątpienia: 

Człowiek jest istotą społeczną. Funkcjonujemy interakcji z innymi ludźmi. Krótka rewolucja cyfrowa — choć intensywna — nie wymazała tysięcy lat rozwoju gatunku. Dlatego relacje interpersonalne pozostają kluczowym elementem procesu edukacyjnego. 

Edukacja nie polega wyłącznie na przyswajaniu treści. To także kształtowanie kompetencji społecznych, współpraca z rówieśnikami i uczestnictwo w życiu wspólnoty akademickiej. Doświadczenia pandemiczne pokazały, że społeczny i interakcyjny wymiar edukacji jest równie ważny jak treści kształcenia — a jego brak znacząco obniża jakość studiowania w oczach studentów. 

Nauczyciel posiada osobowość: może być surowy i wymagający, pełny entuzjazmu i inspirujący, ma cechy postrzegane przez studentów jako pozytywne lub negatywne, ale są to cechy ludzkie. Postawa nauczyciela może być bardzo ważnym czynnikiem motywującym studentów do pracy. 

Informacja zwrotna przekazana przez człowieka jest odbierana jako bardziej wiarygodna, znacząca i motywująca niż komunikaty generowane przez systemy komputerowe. Taka informacja jest bowiem dostosowana do kontekstu, emocji i potrzeb studenta. Człowiek potrafi celebrować sukcesy, dlatego pozytywne wzmocnienie płynące od człowieka ma szczególną wartość. 

SI nie ma poczucia etyki ani moralności. Dobry nauczyciel kieruje się wartościami związanymi z etycznym podejściem do edukacji, odpowiedzialnością za proces nauczania oraz troską o dobro studenta. Sztuczna inteligencja nie posiada zdolności rozumienia wartości, nie ponosi odpowiedzialności moralnej i nie kieruje się troską o rozwój drugiego człowieka. 

Człowiek jest prawdziwie kreatywny. Choć współczesne systemy AI mają dostęp do ogromnych zbiorów danych i potrafią generować treści w różnych stylach i rejestrach, ich kreatywność jest złudzeniem. Ma ona ma charakter wtórny — opiera się na istniejących już zasobach. 

W nauce języków obcych narzędzia AI potrafią naśladować różne style wypowiedzi, lecz generowane przez nie teksty często wykazują elementy powtarzalności i schematyczności. Ograniczenia wynikają z bazowania na dominujących wzorcach językowych przechowywanych w dużych zbiorach danych. 

Człowiek natomiast potrafi tworzyć oryginalne, nieszablonowe konstrukcje, bawić się językiem, tworzyć nowe słowa, związki frazeologiczne czy metafory. Ta kreatywność jest w dużej mierze nieprzewidywalna i trudna do odtworzenia przez narzędzia generatywne. 

Dodatkowo istnieje ryzyko, że im więcej treści powstaje przy udziale AI, tym bardziej modele uczą się na własnych wygenerowanych danych, co może prowadzić do stopniowego zawężania różnorodności językowej i stylów. 

Zakres działań nauczyciela akademickiego jest znacznie szerszy niż zakres możliwości SI. O ile SI może być użyta do zapewniania informacji zwrotnej w wielu rodzajach przewidywalnych ćwiczeń, nauczyciel akademicki pełni rolę organizatora i moderatora interakcji: pracy w grupach, dyskusji, wspólnych projektów i prezentacji. Ma możliwość organizować dodatkowe formy edukacji — warsztaty, konsultacje, spotkania tematyczne, projekty społeczne czy wyjazdy studyjne. 

[Obrazy użyte w tekście zostały wygenerowane narzędziami AI.]